पार्डी (तालुका पुसद, जिल्हा यवतमाळ) :
भक्ती, परंपरा आणि उत्साह यांचा त्रिवेणी संगम अनुभवायचा असेल तर एकदा तरी श्री सिद्धेश्वर कावड मंडळ पार्डी यांच्या कावड यात्रेचा अनुभव घेतलाच पाहिजे. यंदा दिनांक 2 ऑगस्ट 2025 रोजी (शनिवार) कावड यात्रा औंढा नागनाथ येथून प्रारंभ झाली आणि 4 ऑगस्ट रोजी (सोमवार) पारडीतील श्री सिद्धेश्वर महादेव मंदिरात जलाभिषेकाने तिची भक्तिमय सांगता झाली.
ही यात्रा म्हणजे फक्त परंपरेचे जतन नाही, तर पिढ्यान्पिढ्या चालत आलेल्या श्रद्धेचा आणि समाजाला एकत्र आणणाऱ्या भक्तिसंस्कारांचा थेट अनुभव!
औंढा नागनाथ ते पार्डी – पवित्र प्रवास –
या यात्रेची सुरुवात औंढा नागनाथ – महाराष्ट्रातील 8 वे ज्योतिर्लिंग येथून सकाळी 5 वाजता झाली. कावडीने भरलेलं गंगाजल हातात घेऊन, पायाखाली खड्यांनी भरलेला रस्ता, शरीरावर उन्हाचा ताप आणि हृदयात महादेवाच्या नामाचा जप – अशा अवस्था अनुभवत भाविकांनी साधारण १२० किलोमीटरचा पवित्र प्रवास केला.
यात्रेचा मार्ग पार करताना भाविकांनी हिंगोली, शेंबाळपिपरी, मांडवा अशा विविध गावांतून भक्तिभावाने वाटचाल केली.
सेवा हीच भक्ती – अन्नदान आणि स्वागताचे क्षण-
या यात्रेची विशेष बाब म्हणजे वाटचालीदरम्यान अनेक सेवाभावी मंडळी आणि संस्थांनी अन्नदान, जलसेवा आणि स्वागत करत भाविकांचे मनोबल वाढवले.
- औंढा नागनाथ येथे महाराष्ट्र पोलीस दलातील श्री. अनिल नागुलकर यांनी अन्नदानाची व्यवस्था केली, ज्यामुळे भाविकांचा पहिला दिवस उत्साही आणि उर्जायुक्त झाला.
- हिंगोली येथे श्री. प्रभाकर कानडे यांनी आपल्या पुढाकारातून यात्रेकरूंना स्वादिष्ट अन्नदान दिले.
- औंढा नागनाथ ते पार्डी या पवित्र कावड यात्रेदरम्यान श्रद्धा, भक्ती आणि सेवाभावाचा मिलाफ अनुभवायला मिळाला. श्री सुरज देशमुख यांनी कळमनुरी येथील श्री चिंचाळेश्वर महादेव मंदिरात भाविकांसाठी अन्नदान सेवा भावपूर्ण भावनेने अर्पण केली.
शेंबाळपिपरी येथे तर पूर्ण गावाने एकत्र येऊन रांगोळी, बँड-बाजा आणि टाळ-मृदुंगाच्या गजरात कावडचं सढळ स्वागत केलं. भाविकांना थांबवून विश्रांती दिली गेली आणि तेथील ग्रामस्थांनी “भोलेनाथ की जय!” च्या घोषात यात्रेकरूंना उत्साह वाढविला. डॉ. अजित चंदेल, राजेश्वर साकला, अरविंद शिंदे, अक्षय कुबडे यांनी स्वागताचे नियोजित केले होते.
गुलाल, पुष्पवृष्टी, लेझीम, ढोल-ताशा यामुळे संपूर्ण वातावरण हे केवळ यात्रेचं नव्हे, तर भक्तीच्या मेळाव्याचं रूप धारण करत होतं.
नागोजी महाराज मंदिर, मांडवा – भक्तीमय थांबा –
कावड यात्रा जेव्हा मांडवा येथे पोहचली, तेव्हा श्री नागोजी महाराज मंदिरात यात्रेकरूंनी विश्रांती घेतली. याच ठिकाणी श्री. रमेश ढोले यांच्या पुढाकाराने अन्नदान सेवा झाली. यात्रेकरूंनी मंदिरात दर्शन घेऊन, नाथ परंपरेच्या स्मृती जागविल्या.
पार्डीतील तरुणांचा जोश आणि समर्पण – यात्रेची खरी शान –
या यात्रेची खरी ओळख म्हणजे पार्डीतील तरुणांचा उत्साह, जो दिवसेंदिवस वाढत चालला आहे. त्यांनी पारंपरिक वेशभूषा परिधान करून, ढोल-ताशांच्या निनादात, पारंपरिक नृत्य करत ही यात्रा अगदी अखेरपर्यंत जोशात पार पाडली.
तहान, भूक, झोप, थकवा या सगळ्यांना बाजूला ठेवून त्यांनी एकच ध्यास घेतला – “ बम बम भोले !”
त्यांच्या चेहऱ्यावर असलेलं हसू, आणि पायात असलेली ऊर्जा पाहून वाटत होतं – ही फक्त यात्रा नाही, तर ही तरुणाईची श्रद्धेची चैतन्ययात्रा आहे.
औंढा नागनाथ – 8 वे ज्योतिर्लिंग आणि त्याचं अध्यात्मिक महत्त्व –
औंढा नागनाथ हे भारतातील बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी आठवं ज्योतिर्लिंग. हे मंदिर पांडवकालीन असून याचे शिवलिंग भूमीत गाडलेले आहे. असे मानले जाते की, पांडवांनी अज्ञातवासात असताना या मंदिराची स्थापना केली होती. शिवपुराणानुसार, याठिकाणी भगवान शिव नागेश्वर रूपात प्रकट झाले. म्हणून याला ‘नागनाथ’ म्हटलं जातं. भाविक इथून जल आणून आपल्या गावी अभिषेक करतात, असं केल्याने महादेव प्रसन्न होतो असा श्रद्धेचा ठाम विश्वास आहे.
पारडीचे सिद्धेश्वर मंदिर – ऐतिहासिक व पौराणिक महत्व –
पार्डी गावातील श्री सिद्धेश्वर मंदिर हे महादेवाचं प्राचीन स्थान असून, इथे दरवर्षी नागपंचमी, श्रावण सोमवार, महाशिवरात्र अशा दिवशी हजारो भक्तांची गर्दी होते. पौराणिक आख्यायिकेनुसार, एक ऋषी तपश्चर्येसाठी गावालगतच्या डोंगरावर राहिले आणि त्यांनी महादेवाची कठोर उपासना केली. प्रसन्न होऊन महादेव स्वतः सिद्धेश्वर रूपात प्रकट झाले आणि याच ठिकाणी वास केला. त्यामुळे आज हे मंदिर “सिद्ध-स्थळ” मानले जाते.
रात्री ९ वाजता जलाभिषेक – समारोपाची भक्तीमय सांगता –
4 ऑगस्टच्या रात्री ठीक 9 वाजता, श्री सिद्धेश्वर मंदिरात कावडींनी आणलेलं जल अर्पण करून जलाभिषेक करण्यात आला. गाभाऱ्यात मंत्रोच्चार, टाळ-मृदुंगाचा गजर, शंखध्वनी आणि “हर हर महादेव!” च्या जयघोषात, हजारो भाविकांच्या डोळ्यात अश्रू तरळले. ती वेळ केवळ पूजाअर्चेची नव्हे, तर आत्म्याच्या समाधीची होती.
क्षणचित्रे आणि आठवणी – यात्रेची अमर छाया –
- वाटेत लावलेली रांगोळ्या, बँड वाजवणारे गावातील मुलं, जलसेवा करणाऱ्या माताभगिनी, सजवलेली फ्लेक्स आणि फलक, आणि ढोलाच्या ठेक्यावर नाचणारे तरुण – हे सारे दृश्य जणू श्रद्धेच्या चित्रपटाचे भाग वाटत होते.
- काही जेष्ठ नागरिकांनी कावडींना पाय धुऊन आशीर्वाद दिला.
- अनेक ठिकाणी यात्रेच्या स्वागतासाठी स्थानिक लोक एकत्र आले होते – वयाच्या ८० व्या वर्षीही पाणावलेल्या डोळ्यांनी ‘बम बम भोले‘ म्हणणारे आजोबा यात्रेकरूंना पाहून धन्य झाले होते.
शेवटी एकच भावना – ही केवळ यात्रा नव्हे, हे श्रद्धेचं युगपुरुष दर्शन !
श्री सिद्धेश्वर कावड मंडळ पार्डीच्या या यात्रेने पुन्हा एकदा दाखवून दिलं की –तरुण पिढी ही फक्त मोबाईल, इंटरनेट किंवा शहरांच्या मागे नाही, ती श्रद्धा, परंपरा आणि भक्तीमधेही पुढे आहे. कावड यात्रा ही परंपरेचा ठेवा आहे, आणि त्याला पुढे नेण्याचे काम पारडीतील तरुणांनी समर्थपणे केलं आहे.
पार्डीतील पालक, ग्रामस्थ आणि समाजाने या तरुणांची पाठ थोपटली पाहिजे – कारण ही पिढीच आहे आपल्या संस्कृतीची खरी वाहक.
हर हर महादेव ! जय सिद्धेश्वर !
– अरुण बरडे (DD NEWS PUSAD)
